W codziennym życiu z synonimami spotykamy się dość często, w szkole staramy się stosować ich jak najwięcej ,aby uniknąć  powtarzania. Nie zawsze wymawiamy je prawidłowo, tzn. zgodnie z poprawną polszczyzną. Dlatego powinniśmy poznać znaczenie tego słowa.

Zacznijmy od definicji słowa synonim:

Synonimy – to wyrazy o jednakowym lub bardzo bliskim znaczeniu. Pomiędzy wyrazami w podanych parach nie ma żadnej różnicy znaczeniowej. Niewątpliwie jednak różnią się one w użyciu. Przede wszystkim mamy tu formy o różnej liczbie sylab, co jest istotne ze względów rytmicznych. Krótsze formy wyróżniają się większą zwięzłością, co w pewnych typach komunikacji może być istotne. Ciekawe na przykład, że w tekstach internetowych, będących pod silnym wpływem mowy potocznej, zdecydowanie przeważa dziś nad dzisiaj (w proporcji mniej więcej 3:1). Jednak w tekstach tego samego typu choć i chociaż mają podobną liczbę wystąpień.

 Jak rozróżniać synonimy?

Rozróżniać można synonimy semantyczne i stylistyczne, biorąc za kryterium ich wartość znaczeniową i barwę uczuciową, oraz synonimy różnordzenne i wspólnordzenne, biorąc za kryterium ich formę

Semantyczne- odnoszą się do jakiegoś jednego przedmiotu, zjawiska, pojęcia, jakiejś jednej cechy lub czynności, ale ujmują je z różnych stron, akcentują różne wchodzące w ich skład odcienie znaczeniowe, np. rzeczowniki zamieć, zadymka, zawieja, kurniawa; przymiotniki wielki, ogromny, olbrzymi; czasowniki stukać, walić, łomotać.

Stylistyczne- różnią się przede wszystkim barwą uczuciową, chociaż mogą być także zróżnicowane pod względem znaczeniowym. Biorąc pod uwagę różne rodzaje barw uczuciowych, wśród stylistycznych rozróżniamy synonimy:

  • chronologiczne– to wyrazy bliskoznaczne zróżnicowane czasowo, tzn. występujące w zestawieniu wyrazu przestarzałego z wyrazem języka współczesnego, np. pryncypał i szef,binokle i okularybuchalter i księgowyadwersarz i przeciwnikongiś i niegdyś.
  • emocjonalne – są wyrazami bliskoznacznymi zróżnicowanymi pod względem barwy uczuciowej, np. włóczęgałazikwłóczykijobieżyświatturysta.
  • stylowe – wyrazy bliskoznaczne występujące głównie w stylu artystycznym czy w stylu patetycznych przemówień, np. wieść – prowadzić, rubież – granica, mąż – małżonek, żona – małżonka – pani.
  • środowiskowe– wyrazy bliskoznaczne zaczerpnięte z poszczególnych gwar środowiskowych, np. samochód i gablotasprzedać i opylićodejść i zmiataćulewa i pompa.

 

Justyna Basoń
Filip Cieślik
Klasa l Gimnazjum im. Szarych Szeregów w Sieciechowicach