Słowo manipulacja ma kilka znaczeń. Rozumiane jest między innymi jako zręczne wykonywanie precyzyjnej czynności. Wspomniana zręczność przydaje się również w odniesieniu do znaczenia drugiego, w którym to manipulacja oznacza wpływanie na poglądy i zachowania osób, by osiągnąć zamierzony cel. Co najważniejsze, osoby manipulowane nie zdają sobie z tego sprawy, dlatego też jest to działanie podstępne.

Internet jest potężnym medium. Służy między innymi do upowszechniania różnych informacji w postaci komunikatów językowych, zdjęć i filmów. Ponieważ jest ogólnodostępny, jego użytkownicy mogą umieszczać w sieci dowolne materiały. Anonimowość i powszechność sprawiają, że łatwo o oszustwo. Jak więc odróżnić prawdę od kłamstwa?

Czwórka (Polskie Radio) w jednej z audycji o manipulacji w Internecie (wywiadu można posłuchać tutaj) przywołała przykład dociekliwego w tym temacie studenta, który na poczekaniu wymyślił kilka chwytliwych i „mądrych” cytatów, a następnie zrobił z nich popularne memy. Dodatkowo podpisał je nazwiskiem sławnego filozofa, Immanuela Kanta. Po opublikowaniu memy zdobyły dużą popularność i masę „lajków”, choć nie miały żadnego związku z filozofią i mądrością.

Manipuluje się również po to, by przyciągnąć uwagę. Dlatego też większość artykułów publikowanych na portalach informacyjnych zatytułowanych jest we wzbudzający zainteresowanie sposób. Na przykład pisząc o pozornie ważnym wydarzeniu, buduje się grozę poprzez enigmatyczny i uderzający tekst. Wystarczy przeglądnąć popularne strony, by znaleźć tego typu tytuły: Niepokojące zjawiska na porodówkach, Fobie znanych ludzi, Umarły miliony itp. Z reguły okazuje się, że mowa o przykładach jednostkowych nie mających istotnego wpływu na świat.

Podobna sytuacja może przydarzyć się nie tylko przy okazji komunikatów językowych. Dzięki dzisiejszej technice z łatwością można manipulować także obrazem i filmem. Ponadto dwóch fotografów dokumentujących jedno wydarzenie może uzyskać zupełnie inne ujęcia, skupiając się na konkretnym, ale innym elemencie. Dodatkowo dane zdjęcie opublikowane ze specjalnie dobranym tekstem może oddziaływać silniej, wzbudzając zamierzone przez autorów uczucia.

Manipulować można każdego rodzaju komunikatem, odwołując się do emocji bądź rozsądku odbiorców. W zasadzie nie można się przed tym ustrzec. Należy jednak zdawać sobie sprawę z tego zjawiska i być czujnym. Pomocne w tym może być między innymi sprawdzenie źródła informacji czy przejrzenie dodatkowych stron w celu weryfikacji poznanych informacji – lepiej poświęcić trochę czasu na poszukiwania niż wygłupić się i dać nabrać.